Filtry zmiękczające są mechanizmami hydraulicznymi wykorzystywanymi do usuwania twardości z uzdatnianej wody. Duża twardość wody jest wynikową zawartości jonów wapnia i magnezu. Powodują one tworzenie się jasnego nalotu czyli kamienia kotłowego na bateriach zlewozmywakowych oraz produktach AGD. Kamień jest uciążliwym skutkiem ponadprzeciętnej twardości wody. Ze względu na jonowy format twardości zmiękczacze wody bazują na złożach jonowymiennych kationitowych (jony wapnia oraz magnezu posiadają ładunek dodatni). Przykłady takich złóż to między innymi Crystal Right. To bardzo kwaśne złoża z niskim odczynem pH.

Obok usuwania twardości z oczyszczanej wody niektóre ze złóż rewelacyjnie radzą sobie także z takimi niechcianymi środkami jak żelazo czy też amoniak. Żywotność złóż jonowymiennych jest w miarę spora a wynosi od 10 do 15 lat. Po tym okresie polecana jest całkowita zamiana złoża. Podczas użytkowania złoże zatraca własności jonowymienne, dlatego co jakiś czas trzeba praktykować regenerację roztworami soli. Ilość dni pomiędzy regeneracjami jest ustalana indywidualnie oraz ściśle zależy od jakości uzdatnianej wody oraz jonowymiennej pojemności aparatu (stuprocentowo zależnej od ilości żywicy). Nowoczesne zmiękczacze wody charakteryzują bardzo wysokie miary natężenia przepływu, regulowane są całkowicie automatycznie, a czystość wody po oczyszczeniu spełnia najsurowsze wymogi klientów.